เขื่อนคลองตรอน

ที่ตั้งโครงการ

เขื่อนคลองตรอนเป็นเขื่อนดิน สูง 48 เมตร ยาว 220 เมตร ระดับเก็บกักปกติ +194.50 เมตร รทก. ตั้งอยู่บนลำน้ำคลองตรอน ตำบลน้ำไคร้ อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์ สำหรับอาคารโรงไฟฟ้าที่จะใช้ติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้าพลังน้ำตั้งอยู่บริเวณด้านท้ายน้ำฝั่งขวาของ River Outlet เขื่อนคลองตรอน

ลักษณะสำคัญของเขื่อนคลองตรอน

อุทกวิทยา

พื้นที่รับน้ำ                  265.00 ตารางกิโลเมตร
ปริมาณน้ำท่าเฉลี่ย     78.69 ล้าน ลบ.ม./ปี

อาคารระบายน้ำล้น

ประเภท                     Open Chute
ระดับน้ำท่าเฉลี่ย        +196.0 เมตร รทก.
สันทางระบายน้ำยาว  700 เมตร
ระบายน้ำได้สูงสุด      426 ลบ.ม./วินาที

อ่างเก็บน้ำ

ระดับเก็บกักปกติ       +194.80 เมตร รทก.
ระดับเก็บกักต่ำสุด     +168.80 เมตร รทก.
ความจุอ่างเก็บน้ำ     53.00 ล้าน ลบ.ม.

เขื่อนเก็บกักน้ำ

ประเภท                    ดินแกนดินเหนียว
ระดับสันเขื่อน           +198.50 เมตร รทก.
สูง                            48.00 เมตร
ยาว                          220.00 เมตร (เมตร รทก. = เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง)

ลักษณะสำคัญของโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนคลองตรอน

โรงไฟฟ้า

ประเภท คอนกรีตเสริมเหล็ก

อาคารโรงไฟฟ้าใต้ดิน

กว้าง                       12.00 เมตร
ยาว                         32.00 เมตร
สูง                           10.00 เมตร

 

เครื่องกำเนิดไฟฟ้า

เครื่องกังหันน้ำ Horizontal Francis
กำลังผลิตติดตั้ง 2.50 เมกะวัตต์
จำนวน 2 เครื่อง
กำลังผลิตติดตั้งต่อเครื่อง 1.25 เมกะวัตต์
ระบบส่งไฟฟ้า 22 กิโลโวลต์
ผลิตพลังงานไฟฟ้าเฉลี่ย 11.83 ล้านหน่วยต่อปี

 

การพัฒนาโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำท้ายเขื่อนชลประทาน

           เป็นการใช้ทรัพยากรน้ำที่ระบายออกจากเขื่อนชลประทานให้เกิดประโยชน์สูงสุด ตามมติของ ครม. เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2546 ที่ส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำท้ายเขื่อนชลประทาน ด้วยการนำน้ำมาผลิตไฟฟ้าก่อนการระบายน้ำลงสู่พื้นที่ท้ายน้ำได้ใช้ประโยชน์ดังเดิม โดยปริมาณน้ำที่ปล่อยลงสู่พื้นที่ท้ายน้ำไม่เปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด ที่ผ่านมา กฟผ. ได้พัฒนาโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำท้ายเขื่อนร่วมกับกรมชลประทาน อาทิ โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนขุนด่านปราการชล โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนแควน้อยบำรุงแดน เป็นต้น ปัจจุบัน กฟผ. มีแผนพัฒนาโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนคลองตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ โดยติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็กบริเวณท้ายอ่างเก็บน้ำเขื่อนคลองตรอน ซึ่ง กฟผ. ได้รับอนุมัติให้ลงทุนโครงการ ระยะที่ 2 นี้ เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2554

สภาพปัจจุบันและประโยชน์ของอ่างเก็บน้ำเขื่อนคลองตรอน

           ตั้งอยู่ที่บ้านห้วยแมง ตำบลน้ำไคร้ อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นอ่างเก็บน้ำในความรับผิดชอบของกรมชลประทาน มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อการชลประทาน ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2541 มีลักษณะเป็นเขื่อนดินที่สร้างปิดกั้นแม่น้ำคลองตรอน ตัวเขื่อนสูง 48 เมตร ยาว 220 เมตร สันเขื่อนกว้าง 9 เมตร อ่างเก็บน้ำมีระดับเก็บกักปกติเท่ากับ +194.50 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง (ม.รทก.) สามารถกักเก็บน้ำได้ 59.0 ล้านลูกบาศก์เมตร และมีพื้นที่อ่างเก็บน้ำทั้งหมด 2,435 ไร่ โดยมีประโยชน์ดังนี้


• เป็นแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร ส่งน้ำให้พื้นที่ชลประทานในจังหวัดอุตรดิตถ์ได้ 23,400 ไร่
• เป็นแหล่งน้ำใช้สำหรับอุปโภค-บริโภค และเป็นแหล่งน้ำสำหรับการอุตสาหกรรม
• ช่วยลดปัญหาอุทกภัยบริเวณพื้นที่ด้านท้ายเขื่อน (อ.น้ำปาด อ.ทองแสนขัน และ อ.เมืองอุตรดิตถ์)
• เพื่อส่งเสริมการประมงน้ำจืด โดยใช้อ่างเก็บน้ำเป็นแหล่งเพาะและขยายพันธุ์ปลา
• เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ และเป็นแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่ของจังหวัดอุตรดิตถ์

 

การพัฒนาโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนคลองตรอน

          โครงการตั้งอยู่บริเวณท้ายน้ำฝั่งขวาของเขื่อนคลองตรอน มีองค์ประกอบสำคัญ อาทิ อาคารโรงไฟฟ้าพลังน้ำ เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก ชนิดกึ่งใต้ดิน ขนาดกว้าง 12.0 เมตร ยาว 32.0 เมตร และสูง 10.0 เมตร (เฉพาะส่วนที่อยู่บนดิน) รวมทั้งมีสะพานข้ามท้ายน้ำช่วงท้าย Spillway ซึ่งเป็นแบบคอนกรีตเสริมเหล็ก มีกำลังผลิตไฟฟ้ารวมทั้งหมด 2.5 เมกะวัตต์ จำแนกเป็นเครื่องผลิตไฟฟ้า ขนาด 1.25 เมกะวัตต์ จำนวน 2 เครื่อง เพื่อให้สามารถเดินเครื่องผลิตไฟฟ้าได้สอดคล้องและเหมาะสมกับปริมาณน้ำที่ระบายจากเขื่อนคลองตรอนในช่วงเวลาต่าง ๆ
การเดินเครื่องผลิตไฟฟ้า จะดำเนินการตามแผนการส่งน้ำปกติของกรมชลประทาน เพียงนำน้ำปริมาณดังกล่าวมาผ่านเครื่องกังหันน้ำ เพื่อผลิตไฟฟ้าก่อนเท่านั้น จึงมีน้ำไหลลงลำน้ำดังเดิม และไม่มีการปนเปื้อนสารเคมี/น้ำมันหล่อลื่น นอกจากนี้ เครื่องกังหันน้ำยังช่วยเติมอากาศให้กับน้ำที่ระบายออกจากโรงไฟฟ้าพลังน้ำ ซึ่งช่วยให้มีคุณภาพน้ำดีขึ้นด้วย
พลังงานไฟฟ้าที่ผลิตได้จากโครงการ ประมาณ 11.80 ล้านหน่วยต่อปี จะถูกส่งเข้าระบบไฟฟ้าของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคที่มีอยู่เดิม เพื่อจ่ายไฟฟ้ากับชุมชนในพื้นที่บริเวณใกล้เคียงโครงการ และพื้นที่ต่างๆ ได้ต่อไป

แนวทางการพัฒนาโครงการ

  1. ผลิตกระแสไฟฟ้าเฉพาะช่วงที่มีการระบายน้ำจากอ่างเก็บน้ำเขื่อนคลองตรอน ตามแผนการส่งน้ำปกติของกรมชลประทานเท่านั้น
  2. ปริมาณน้ำทั้งหมดที่ผ่านโรงไฟฟ้าพลังน้ำ จะถูกระบายลงสู่แม่น้ำคลองตรอนเดิม จึงไม่มีผลกระทบต่อปริมาณน้ำที่จะส่งให้พื้นที่การเกษตร และพื้นที่ชุมชน
  3. ระบบผลิตไฟฟ้าพลังน้ำมีส่วนที่สัมผัสน้ำ คือ เครื่องกังหันน้ำ และไม่มีการใช้สารเคมี จึงไม่มีผลกระทบต่อคุณภาพน้ำที่ระบายผ่านโรงไฟฟ้าพลังน้ำ

 

มิถุนายน 2561