‘เมืองต้องสว่าง ธรรมชาติต้องสมดุล’ เมื่อความยั่งยืน คือ หัวใจของทุกกระบวนการผลิตไฟฟ้า
24 September 2026
วันนี้ “ความมั่นคงทางพลังงาน” ไม่ได้หมายถึงแค่มีไฟฟ้าใช้อย่างเพียงพอ แต่คือการผลิตพลังงานด้วยความรับผิดชอบในทุกกระบวนการ ภารกิจของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) จึงไม่ได้หยุดอยู่แค่การขับเคลื่อนเศรษฐกิจและวิถีชีวิตของผู้คน แต่ยังผสานหัวใจสำคัญด้านการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างรอบด้าน ควบคู่ไปกับการขับเคลื่อนความยั่งยืนตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy: CE) เพื่อบริหารทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดและลดของเสียสู่ธรรมชาติให้เหลือน้อยที่สุด เพราะพลังงานที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง ต้องทำให้ “ระบบไฟฟ้ามั่นคง” และ “สิ่งแวดล้อมมั่นใจ” เติบโตเคียงคู่กันไป
ดูแลไฟฟ้า พร้อมรักษาคุณภาพอากาศ
แม้อากาศจะเป็นทรัพยากรที่มองไม่เห็น แต่สัมผัสได้ในทุกลมหายใจ การบริหารจัดการคุณภาพอากาศรอบโรงไฟฟ้าจึงต้องอาศัยทั้งเทคโนโลยีทันสมัย มาตรฐานที่เข้มงวด และข้อมูลที่โปร่งใสตรวจสอบได้ กฟผ. ให้ความสำคัญตั้งแต่การคัดเลือกเชื้อเพลิง การควบคุมกระบวนการเผาไหม้ ตลอดจนการติดตั้งระบบบำบัดมลสารทางอากาศที่เหมาะสมกับโรงไฟฟ้าแต่ละประเภท เพื่อควบคุมการระบายมลสารจากปล่องโรงไฟฟ้าให้อยู่ในค่าควบคุมที่ระบุในรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม และค่ามาตรฐานตามที่กฎหมายกำหนด รวมทั้งมีการติดตามตรวจวัดคุณภาพอากาศจากแหล่งกำเนิดและคุณภาพอากาศในบรรยากาศโดยทั่วไปบริเวณชุมชนโดยรอบโครงการอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมมลสารสำคัญ เช่น ฝุ่นละออง ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ และไนโตรเจนไดออกไซด์ เป็นต้น เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับชุมชนโดยรอบ
ดูแลทุกหยดน้ำ ตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง
หากอากาศคือลมหายใจ “สายน้ำ” ก็เปรียบเสมือนกระแสเลือดที่ไหลเวียนหล่อเลี้ยงระบบนิเวศของชุมชน และมีบทบาทสำคัญในกระบวนการผลิตไฟฟ้า ไม่ว่าจะเป็นการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ การหล่อเย็น การควบคุมอุณหภูมิ หรือการใช้งานภายในพื้นที่โรงไฟฟ้า กฟผ. จึงบริหารจัดการน้ำอย่างครบวงจร ตั้งแต่การจัดสรรน้ำต้นทางเพื่อนำมาใช้อย่างเหมาะสม การควบคุมประสิทธิภาพการใช้น้ำระหว่างกระบวนการ ไปจนถึงการบำบัดและตรวจสอบคุณภาพน้ำทิ้งก่อนระบายลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะและธรรมชาติ
หัวใจสำคัญของการดูแลน้ำไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่การควบคุมคุณภาพน้ำทิ้งให้ได้มาตรฐานเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงการ “ลดการใช้ตั้งแต่ต้นทาง หมุนเวียนกลับมาใช้ซ้ำให้เกิดประโยชน์สูงสุด และติดตามคุณภาพแหล่งน้ำธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง” ควบคู่ไปกับการเฝ้าระวังมิติอื่น ๆ เช่น ระบบนิเวศทางน้ำ ระดับเสียง สภาพเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตของชุมชน เพราะธรรมชาติทุกองค์ประกอบนั้นเชื่อมโยงถึงกัน การดูแลสิ่งแวดล้อมจึงต้องมองให้ครบทุกมิติ
พลิก “ของเหลือใช้” สู่ “ทรัพยากรใหม่”
กระบวนการผลิตไฟฟ้ายังคงมีวัสดุเหลือใช้เกิดขึ้น กฟผ. จึงนำหลักการ CE มาปรับใช้จริงผ่านการลดการใช้ ใช้ซ้ำ ซ่อมแซม แปรรูป และการนำกลับมาใช้ประโยชน์ในรูปแบบใหม่ ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การจัดการของเสีย แต่ครอบคลุมถึงการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด การจัดซื้อจัดจ้างที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และการพัฒนานวัตกรรมเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มจากวัตถุพลอยได้ เช่น เถ้าลอยและยิปซัมสังเคราะห์ ซึ่งเป็นผลพลอยได้ที่เกิดจากกระบวนการผลิตไฟฟ้า และสามารถนำไปเป็นวัตถุดิบทดแทนในอุตสาหกรรมอื่น แทนการขุดหาวัตถุดิบใหม่จากธรรมชาติ เมื่อของเหลือจากอุตสาหกรรมหนึ่งสามารถกลายเป็นทรัพยากรให้อีกอุตสาหกรรมหนึ่ง ปริมาณของเสียที่ต้องนำไปฝังกลบจึงลดลง พร้อมทั้งช่วยรักษาทรัพยากรธรรมชาติและขับเคลื่อนการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน
ความยั่งยืนเริ่มได้ตั้งแต่โต๊ะทำงานจนถึงห้องควบคุม
ความยั่งยืนจะสัมฤทธิผลเป็นรูปธรรมได้ เมื่อแทรกซึมจนเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กรในทุกระดับ ตั้งแต่งานวิศวกรรมโครงสร้างพื้นฐาน เช่น โครงการโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ทุ่นลอยน้ำ โครงการโซลาร์ฟาร์ม โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำ กฟผ. ที่ช่วยเพิ่มการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน เพื่อลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ไปจนถึงการดำเนินงานในสำนักงาน เช่น การจัดซื้อสินค้าและบริการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การจัดซื้อกระดาษที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบการเงินและบัญชีดิจิทัลแบบไร้กระดาษ (Paperless) ซึ่งช่วยลดการใช้กระดาษ ลดพื้นที่จัดเก็บ และเพิ่มความคล่องตัวในการตรวจสอบข้อมูล ความยั่งยืนจึงเป็นเรื่องที่ช่วยยกระดับการทำงานให้มีประสิทธิภาพสูงสุดโดยใช้ทรัพยากรน้อยที่สุด
การผลิตไฟฟ้าและการดูแลสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เส้นขนานที่ไม่มีวันบรรจบ เพราะระบบไฟฟ้าจะมั่นคงในระยะยาวไม่ได้ หากทรัพยากรธรรมชาติเสื่อมโทรมและชุมชนขาดความเชื่อมั่น ความยั่งยืนจึงเกิดจากวิธีคิดที่อยู่ในทุกขั้นตอนของการผลิตไฟฟ้า พลังงานที่ยั่งยืนไม่ใช่เพียงพลังงานที่มีใช้ในวันนี้ แต่ต้องเป็นพลังงานที่ไม่พรากโอกาสของวันพรุ่งนี้ เป็นพลังงานที่ส่องสว่างให้กับเมืองใหญ่ มีการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โดยไม่ทำให้อากาศและสายน้ำบริสุทธิ์หายไป และเป็นพลังงานที่ทำให้สังคมมั่นใจได้ว่า เบื้องหลังไฟทุกดวง มีทั้งเทคโนโลยีเพื่อความมั่นคง ความรับผิดชอบ และความตั้งใจในการดูแลสิ่งแวดล้อมเคียงคู่กันอยู่เสมอ