วิสาหกิจชุมชน

บ้านห้วยบง พลังความร่วมมือสู่ต้นแบบวิสาหกิจชุมชนเข้มแข็งและยั่งยืน โมเดลความสำเร็จ ‘บ้านห้วยบง’พลังความร่วมมือสู่ต้นแบบวิสาหกิจชุมชนเข้มแข็งและยั่งยืน           จากหมู่บ้านเล็ก ๆ ริมเขื่อนอุบลรัตน์ที่เคยเผชิญน้ำท่วมปีแล้วปีเล่า สู่ชุมชนต้นแบบด้านการแปรรูปสัตว์น้ำอย่างยั่งยืน “วิสาหกิจชุมชนแปรรูปปลาบ้านห้วยบง” ก่อร่างสร้างตัวด้วยความพยายามของชาวบ้าน และการสนับสนุนจาก กฟผ. จนผลิตภัณฑ์ปลาส้มสายเดี่ยวและของดีอีกหลากหลายกลายเป็นที่รู้จักทั่วประเทศ เป็นอีกหนึ่งเรื่องราวทรงพลังที่ไม่เพียงแต่สร้างรายได้ แต่ยังกลายเป็นสัญลักษณ์ของความเข้มแข็งและการพึ่งพาตนเองของชุมชน           ความสำเร็จของชุมชนในปัจจุบันไม่ได้วัดกันเพียงแค่ยอดขาย แต่คือความสามารถในการปรับตัว การสร้างมาตรฐาน และการกระจายรายได้สู่ท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ กรณีศึกษาของ “วิสาหกิจชุมชนแปรรูปปลาบ้านห้วยบง” อำเภอโนนสัง จังหวัดหนองบัวลำภู คือบทพิสูจน์ที่ชัดเจนว่า ความเข้มแข็งของคนในชุมชนเมื่อได้รับการสนับสนุนเชิงกลยุทธ์จากองค์กรภายนอก สามารถพลิกข้อจำกัดให้กลายเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจที่มั่นคงและยั่งยืนได้ พลิกวิกฤตด้วยการบริหารจัดการทรัพยากร           จุดเริ่มต้นของความสำเร็จเกิดจากการปรับเปลี่ยนมุมมองต่อปัญหา พื้นที่บ้านห้วยบงซึ่งตั้งอยู่เหนือเขื่อนอุบลรัตน์มักประสบปัญหาน้ำท่วมที่ทำกินซ้ำซาก แต่แทนที่จะยอมจำนนต่อภัยธรรมชาติ คนในชุมชนและการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้ร่วมกันวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่และค้นพบโอกาสจากทรัพยากรสัตว์น้ำที่มีอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์ในอ่างเก็บน้ำเขื่อนอุบลรัตน์           ปี 2546 จึงเกิดการรวมกลุ่มเพื่อเข้ารับการถ่ายทอดองค์ความรู้จากผู้เชี่ยวชาญ เปลี่ยนวิถีการจับปลาเพื่อยังชีพ สู่กระบวนการแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม ริเริ่มจากกลุ่มเล็ก ๆ เพียงไม่กี่คนพัฒนาเป็นรากฐานที่มั่นคงในปัจจุบัน พี่หนูเพียร เมฆวัน เลขานุการของวิสาหกิจชุมชนแปรรูปปลาบ้านห้วยบง  เล่าให้ฟังว่า แม้ตอนแรกหลายคนยังลังเล แต่ผู้นำชุมชนก็รวมตัวกันชักชวนสมาชิกมาลงมือเรียนรู้ เริ่มสร้างกลุ่มเล็ก ๆ ที่มีเพียง 10 คน ขึ้นมา เพื่อทดลองทำ “ส้มปลาตอง” ที่ห่อด้วยใบตองสด ๆ หอม ๆ ขายในราคาเพียง 20 บาท […]

วิสาหกิจชุมชนเลี้ยงผึ้งโพรงไทยธรรมชาติบ้านไทรห้อง “รักแรกพบ” ที่หวานซ่อนเปรี้ยว เรื่องเล่าจากป่าสวนยางบ้านไทรห้อง           เช้าตรู่วันใหม่ที่บ้านไทรห้อง ตำบลควนกรด อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช เสียงนกร้องผสานกับลมพัดโชยกลิ่นหอมอ่อน ๆ จากดอกไม้สีเหลืองสวยงามนับพันดอก ที่ชาวบ้านเรียกขานด้วยชื่อที่ไพเราะว่า “ดอกรักแรกพบ” มีผู้หญิงคนหนึ่งกำลังเดินตรวจดูกล่องเลี้ยงผึ้งตามปกติทุกเช้า สายตาของเธอสะท้อนความภาคภูมิใจโดยที่ไม่ต้องบอกเล่า            นี่คือชุมชนที่เธอและชาวบ้าน 56 ครัวเรือน ได้ร่วมกันสร้างสรรค์ขึ้นมา จากอดีตที่เคยหมดหวัง สู่ปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความหวัง จากการรวมตัวของเกษตรกรชาวบ้านไทรห้อง ที่มีวิถีชีวิตเดิมคือการเลี้ยงผึ้งโพรงไว้ตามบ้าน จนเกิดการพัฒนาองค์ความรู้ด้านการแปรรูปผลิตภัณฑ์น้ำผึ้งและผลผลิตจากผึ้ง กลายเป็นวิสาหกิจชุมชนเลี้ยงผึ้งโพรงไทยธรรมชาติบ้านไทรห้อง           ในป่าสวนยางของชาวบ้าน มีผึ้งโพรงอาศัยอยู่ตามธรรมชาติ ชาวบ้านไทรห้องส่วนใหญ่นิยมเลี้ยงผึ้งโพรงไทยไว้ตามบ้านตามสวน โดยจะสร้างรังผึ้งจำลองไว้บ้านละ 2-3 รัง หรือมากกว่านั้น ต่างคนต่างเก็บขาย ชาวบ้านเลี้ยงผึ้งแบบไม่มีความรู้ เก็บน้ำผึ้งด้วยการบีบบรรจุใส่ขวดแก้วเหลือใช้ ทำให้มีสิ่งเจือปน น้ำผึ้งที่เก็บมาได้จึงไม่ค่อยมีราคามากนัก “จากเดิมชุมชนมีอาชีพกรีดยางพาราขาย รายได้น้อย ค่าครองชีพสูง ยังมีเวลาว่างในช่วงกลางวัน” เมื่อโอกาสมาสร้างจุดเปลี่ยน            จุดเปลี่ยนมาถึงในปี พ.ศ.2562 เมื่อการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เดินทางลงพื้นที่สร้างความรู้ความเข้าใจ เกี่ยวกับการก่อสร้างสายส่งไฟฟ้าแรงสูงในพื้นที่ชุมชนบ้านไทรห้อง ซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญของ กฟผ. ก่อนที่จะเริ่มโครงการก่อสร้างระบบส่งในพื้นที่ต่าง ๆ โดยพี่ ๆ เจ้าหน้าที่จะเข้าไปพูดคุยสอบถามผู้นำชุมชนและชาวบ้านว่า ชุมชนมีความต้องการให้ กฟผ. สนับสนุนหรือช่วยเหลืออะไรบ้าง เพราะเป้าหมายหลักของ กฟผ. ที่ควบคู่ไปกับการพัฒนาระบบผลิตและส่งไฟฟ้า คือ การพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนโดยรอบให้ดีขึ้นอย่างยั่งยืน กฟผ. ไปอยู่ที่ไหน […]