โรงไฟฟ้าพลังน้ำท้ายเขื่อนจุฬาภรณ์ เป็นการใช้ประโยชน์ต่อเนื่องจากเขื่อนจุฬาภรณ์ โดยการนำน้ำที่ระบายจากเขื่อนจุฬาภรณ์ผ่านทางอาคารระบายน้ำลงลำน้ำเดิมมาผลิตไฟฟ้าก่อนระบายลงสู่ลำน้ำพรมและไหลเข้าเขื่อนห้วยกุ่ม เขื่อนทดน้ำพรม (โครงการชลประทานน้ำพรม) ซึ่งอยู่ท้ายเขื่อนจุฬาภรณ์ได้ใช้ประโยชน์จากน้ำเพื่อการเกษตร การอุปโภค-บริโภค จึงเป็นการใช้ทรัพยากรน้ำให้เกิดประโยชน์สูงสุด อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 1.25 เมกะวัตต์ ผลิตพลังงานไฟฟ้าได้ปีละประมาณ5.54 ล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง
เขื่อนคลองตรอน มีวัตถุประสงค์เพื่อการชลประทาน เริ่มดำเนินการก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2541 น้ำที่ระบายจากอ่างเก็บน้ำลงสู่ลำน้ำคลองตรอนได้ถูกทดไว้ด้วยฝายคลองตรอนซึ่งอยู่ท้ายน้ำห่างจากอ่างเก็บน้ำเขื่อนคลองตรอนประมาณ 17 กิโลเมตร เพื่อส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูกตอนล่างในอำเภอน้ำปาดและอำเภอทองแสนขัน จังหวัดอุตรดิตถ์ เพื่อใช้มีการใช้ประโยชน์จากน้ำที่ระบายให้เกิดประโยชน์สูงสุด
เขื่อนกิ่วคอหมา เป็นการใช้ทรัพยากรน้ำที่ระบายออกจากเขื่อนชลประทานให้เกิดประโยชน์สูงสุด ด้วยการนำน้ำที่ระบายจากอ่างเก็บน้ำเขื่อนกิ่วคอหมามาผลิตไฟฟ้าก่อนระบายน้ำลงแม่น้ำวังและเขื่อนกิ่วลม เพื่อให้พื้นที่ท้ายน้ำได้ใช้ประโยชน์ทางการเกษตร การประมง และการอุปโภค-บริโภค ได้ดังเดิม
เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพื่อช่วยเหลือราษฎรในพื้นที่ลุ่มน้ำแควน้อยตอนล่างที่ประสบปัญหาอุทกภัย รวมทั้งเป็นแหล่งน้ำสำหรับการเพาะปลูก ตลอดจนสำหรับการอุปโภค-บริโภค เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน ได้เริ่มก่อสร้างเมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2546 แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2554 ต่อมาพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมด้วยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดเขื่อนเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2555
เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ สร้างขึ้นจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพื่อป้องกันปัญหาน้ำท่วมในลุ่มแม่น้ำป่าสัก และลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา สร้างปิดกั้นแม่น้ำป่าสัก ตั้งอยู่ที่ ต.หนองบัว อ.พัฒนานิคม จ.ลพบุรี เริ่มดำเนินการก่อสร้างเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2537 ดำเนินการแล้วเสร็จวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2542 โดยมีกรมชลประทานเป็นผู้รับผิดชอบ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 นับแต่นั้นเป็นต้นมา เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ได้ยังประโยชน์แก่ราษฎรสมดังชื่อเขื่อนที่ได้รับพระราชทานนามที่มีความหมายว่า “เป็นเขื่อนเก็บกักน้ำที่มีประสิทธิภาพ”
เขื่อนขุนด่านปราการชล สร้างกันลำน้ำคลองท่าด่าน สามารถส่งน้ำเพื่อการเกษตรให้แก่พื้นที่ชลประทานในเขต จ.นครนายก กว่า 185,000 ไร่ ช่วยลดความเสียหายจากอุทกภัยในพื้นที่ลุ่มน้ำนครนายก อีกทั้งสามารถใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค ช่วยชะล้างหน้าดินเปรี้ยว และเพิ่มผลผลิตในพื้นที่ชลประทาน
เขื่อนแม่กลอง ตั้งอยู่บนแม่่น้ำแม่กลอง อ.ท่าม่วง จ.กาญจนบุรี มีลักษณะเป็นเขิื่อนทดน้ำ (Diversion Dam) ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตขนานนามว่า “เขื่อนวชิราลงกรณ” ต่อมาในปี พ.ศ. 2544 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าเปลี่ยนเป็นชื่อ “เขื่อนแม่กลอง”
จากปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากเป็นประจำทุกปีในพื้นที่ จ.พิษณุโลก และจังหวัดใกล้เคียง โดยเฉพาะบริเวณทุ่งสาน อ.พรหมพิราม จ.พิษณุโลก จะถูกน้ำท่วมพื้นที่การเกษตรกว่า 95,000 ไร่ ส่งผลให้ในปี พ.ศ. 2518 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงได้รับสั่งว่าการก่อสร้างเขื่อนทดน้ำแม่น้ำน่านที่ไหลจากเขื่อนสิริกิติ์เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในพื้นที่ทุ่งสาน และพื้นที่โดยรอบ พร้อมสามารถกักเก็บไว้ในฤดูแล้ง และเป็นแหล่งน้ำทางชลประทานทางการเกษตรอีกด้วย จึงได้พระราชดำริให้มีการก่อสร้างโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาเขื่อนนเรศวร หรือ เขื่อนนเรศวร ขึ้นที่บ้านหาดใหญ่ หมู่ 7 ต.พรหมพิราม อ.พรหมพิราม จ.พิษณุโลก หลังจากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้ทรงมีพระราชดำริให้ก่อสร้างเขื่อนนเรศวร ขึ้นในปี พ.ศ. 2518 แล้ว จากนั้นได้มีการก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2525 ต่อมาพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จฯพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ มาเป็นประธานทรงเปิดป้ายเขื่อนนเรศวรอย่างเป็นทางการในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525
“น้ำเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในงานเกษตรกรรม แม้แต่ดินจะไม่ดีบ้าง หรือมีอุปสรรคทางด้านอื่นๆ ถ้าแก้ปัญหาในเรื่องแหล่งน้ำที่จะใช้ในการเพาะปลูกได้แล้ว เรื่องอื่นๆก็จะพลอยดีขึ้นติดตามมา” พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานแด่ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในวโรกาสเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2529 จากเหตุอุทกภัยครั้งใหญ่เมื่อปี พ.ศ. 2516 ที่ตำบลอินทขิล และตำบลช่อแล จ.เชียงใหม่ จึงได้มีพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ให้มีการก่อสร้าง “เขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล” เพื่ออำนวยประโยชน์ด้านการชลประทานแก่ราษฎรในพื้นที่ อีกทั้งยังสามารถช่วยบรรเทาอุทกภัยแก่พื้นที่เพาะปลูกท้ายอ่างเก็บน้ำ ตลอดจนนำมาใช้ผลิตไฟฟ้าได้ เขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล เป็นโครงการพัฒนาแหล่งน้ำอเนกประสงค์ที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งในภาคเหนือ หนึ่งในโครงการพระราชดำริ ที่เกิดจากความร่วมมือระหว่างการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) กับกรมชลประทาน โดยกรมชลประทานรับผิดชอบในการสร้างเขื่อนและอาคารประกอบต่างๆ ส่วน กฟผ. รับผิดชอบโรงไฟฟ้าและระบบส่งไฟฟ้า เริ่มก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2520 โดยกรมชลประทานก่อสร้างตัวเขื่อนแล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2527 ต่อมา กฟผ. ได้เข้ามาดำเนินการก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังน้ำ ในปี พ.ศ. 2526 แล้วเสร็จในปี […]
เขื่อน คือ องค์ประกอบส่วนหนึ่งในการพัฒนาแหล่งน้ำให้สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างคุ้มค่าทั้งในด้านการชลประทาน การเกษตร และการผลิตไฟฟ้า ตลอดจนสามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในภูมิภาคนั้น ๆ ให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นได้ เมื่อมองถึงความคุ้มค่า “เขื่อนท่าทุ่งนา” หนึ่งในแผนพัฒนาลุ่มน้ำแควใหญ่ ถือได้ว่าเป็นการใช้ประโยชน์จากลุ่มน้ำแควใหญ่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตัวเขื่อนตั้งอยู่บริเวณท้ายเขื่อนศรีนครินทร์ ทำหน้าที่เป็นอ่างเก็บน้ำตอนล่างคอยควบคุมปริมาณน้ำที่ปล่อยมาจากเขื่อนศรีนครินทร์ ซึ่งสามารถนำน้ำที่ใช้แล้วจากการผลิตกระแสไฟฟ้าของเขื่อนศรีนครินทร์ กลับมาผลิตกระแสไฟฟ้าได้อีกครั้ง อีกทั้งยังสามารถสูบน้ำจากเขื่อนท่าทุ่งนากลับไปผลิตกระแสไฟฟ้าได้อีกครั้งที่เขื่อนศรีนครินทร์ ซึ่งจะช่วยเสริมการผลิตไฟฟ้าให้กับเขื่อนศรีนครินทร์มีประสิทธิภาพสูงขึ้น อีกทั้งยังช่วยแก้ปัญหาระดับน้ำในแม่น้ำแควใหญ่ทางด้านท้ายน้ำที่สูงขึ้น เนื่องจากการปล่อยน้ำของเขื่อนศรีนครินทร์ โดยสามารถจ่ายกระแสไฟฟ้าได้ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2524 และกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525 ตามลำดับ โดยมีพิธีเปิดเขื่อนอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2525 ปัจจุบันมีขนาดกำลังผลิตตามสัญญา 39 เมกะวัตต์ เขื่อนหินถมแกนดินเหนียวผสมกับเขื่อนคอนกรีต ความจุอ่างเก็บน้ำ54.80 ล้านลูกบาศก์เมตร ความยาวอ่างเก็บน้ำ25 กิโลเมตร ความกว้างสันเขื่อน8 เมตร ความยาวสันเขื่อน840 เมตร ความสูงจากฐานราก30 เมตร สามารถนำน้ำที่ใช้ผลิตไฟฟ้าจากเขื่อนศรีนครินทร์มาผลิตไฟได้อีกและสามารถสูบน้ำจากเขื่อนท่าทุ่งนา กลับไปใช้ผลิตกระแสไฟฟ้าได้อีกครั้งที่เขื่อนศรีนครินทร์ อาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 39 เมกะวัตต์ ผลิตพลังงานไฟฟ้าได้ปีละประมาณ170 ล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง
