20170405-ART01-01

ขอโพสต์เรื่องดูงานโรงไฟฟ้าถ่านหินเทคโนโลยีสะอาดต่อครับ
ตอนที่ 1

          เมื่อต้นเดือนมีนาคม ผมได้มีโอกาสเดินทางร่วมกับคณะผู้เข้าอบรมหลักสูตร ”ผู้บริหารระดับสูงด้านวิทยาการพลังงาน รุ่นที่ 9 (วพน.9)ไปศึกษาดูงานที่ประเทศญี่ปุ่นเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์ ซึ่งเป็นการเดินทางไปดูงานจริงๆ เพราะใช้เวลาดูงาน 3 วันเต็ม และเวลาเดินทางไปและกลับสองวัน จึงแทบจะไม่มีเวลาไปทำอย่างอื่นเลย ผู้เข้าอบรมที่ร่วมเดินทางด้วยบางท่าน ถึงกับบอกว่าเป็นการ “ดูงานที่หนักที่สุดในชีวิต” และข้อสำคัญผู้เข้าอบรมต้องออกค่าใช้จ่ายเอง ทางหลักสูตรไม่ได้ออกให้

          การไปดูงานครั้งนี้ได้มีโอกาสไปดูงานที่โรงไฟฟ้าสองแห่ง ซึ่งเป็นโรงไฟฟ้าที่ผลิตไฟฟ้าโดยใช้ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิงทั้งคู่ แต่ใช้เทคโนโลยีต่างกัน โดยโรงแรกใช้เทคโนโลยีถ่านหินสะอาด Ultra-Supercritical (USC) แบบเดียวกับที่กฟผ.จะนำมาใช้กับโรงไฟฟ้าถ่านหินในบ้านเรา ส่านโรงที่สองนั้นใช้เทคโนโลยีที่เรียกว่า Integrated Coal Gasification Combined Cycle หรือ IGCC

20170405-ART01-02

https://www.worldcoal.org/coal/uses-coal/coal-electricity

          โรงไฟฟ้าแห่งแรกที่เราไปเยี่ยมชม คือ Isogo Thermal Power Station เป็นโรงไฟฟ้าที่อยู่ในกลุ่ม J-Power หรือบริษัท Electric Power Development ซึ่งจัดตั้งขึ้นในปีพ.ศ. 2495 โดยรัฐบาลญี่ปุ่น และได้แปรรูปเป็นบริษัทเอกชนในปี 2547 ปัจจุบันเป็นบริษัทมหาชน จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์

          โรงไฟฟ้าพลังความร้อน Isogo ตั้งอยู่บนพื้นที่ที่ถมทะเลออกไปในอ่าวโยโกฮามา ก่อสร้างมาตั้งแต่เดือนกันยายน ปี 2539 เพื่อทดแทนโรงไฟฟ้าเดิม โดยได้ก่อสร้างโรงหนึ่งก่อน เมื่อโรงหนึ่งสร้างเสร็จและจ่ายไฟได้แล้วจึงรื้อถอนโรงไฟฟ้าเดิม และสร้างโรงที่สองขึ้นในพื้นที่เดิม ปัจจุบัน Isogo มีกำลังการผลิตติดตั้ง 1,200 MW (2X600 MW)

          ถีงแม้จะเป็นโรงไฟฟ้าถ่านหิน แต่นับตั้งแต่ก้าวแรกที่ลงจากรถ เข้าห้องรับฟังการบรรยาย ออกไปรับชมกระบวนการปฏิบัติการในการผลิตไฟฟ้าทั้งในอาคารและนอกอาคาร เราไม่ได้เห็นหรือได้กลิ่นฝุ่นควันหรือละอองถ่านหินแม้แต่น้อย ซึ่งถ้าไม่มีใครบอก เราก็คงไม่ทราบว่าเรากำลังอยู่ในโรงไฟฟ้าถ่านหิน และที่น่าประหลาดใจก็คือ เราไม่เห็นถ่านหินแม้แต่ก้อนเดียว ยกเว้นก้อนที่เขาเอามาตั้งโชว์ให้เราดูอยู่ในห้องนิทรรศการเท่านั้น

          เหตุผลก็เพราะระบบของเขานั้นเป็นระบบปิดทั้งหมด นับตั้งแต่เรือบรรทุกถ่านหินที่มาจอดเทียบท่าเพื่อรอขนถ่ายถ่านหินก็เป็นระบบปิดมิดชิด ถ่านหินเก็บอยู่ใน container ทั้งหมด ระบบลำเลียงถ่านหินก็เป็นแบบสายพานแบบมีลมยก (air floating type) และอยู่ในท่อปิดมิดชิด ป้องกันการฟุ้งกระจาย และสายพานจะลำเลียงถ่านหินเข้าไปเก็บในไซโลเก็บถ่านหินรูปทรงกระบอกที่ปิดมิดชิดอีกเช่นกัน

จึงกล่าวได้ว่าเป็นโรงไฟฟ้าถ่านหินที่คุณจะไม่เห็นถ่านหินแม้แต่ก้อนเดียว !!!

ดูงานโรงไฟฟ้าถ่านหินเทคโนโลยีสะอาด
ตอนที่ 2

          สัปดาห์ที่แล้วผมเขียนค้างเอาไว้ถึงการดูงานที่โรงไฟฟ้าพลังความร้อน Isogo ที่ใช้ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิง และใช้เทคโนโลยีการผลิตแบบ Ultra-Supercritical หรือ USC ที่กฟผ.จะเอามาใช้ในบ้านเรา

          นอกเหนือจากความสะอาด ปราศจากฝุ่นควันและละอองถ่านหินที่จะปลิวฟุ้งอยู่ในอากาศ เพราะโรงงานใช้ระบบปิดในการขนถ่าย ลำเลียง และเก็บถ่านหิน จนเราไม่เห็นถ่านหินในโรงงานแม้แต่ก้อนเดียวแล้ว

          ในด้านการป้องกันมลภาวะ ทางโรงไฟฟ้ายังได้ให้ความสำคัญในเรื่องมาตรการรักษาสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดเป็นพิเศษอีกด้วย โดยได้ทำการติดตั้งระบบกำจัดสารไนโตรเจนออกไซด์ (NOX) และ ซัลเฟอร์ออกไซด์ (SOX) แบบแห้งตลอดจนอุปกรณ์ดักจับเขม่าและฝุ่นด้วยไฟฟ้าสถิตย์ จนสามารถลดการปล่อยสารเหล่านี้ลงได้ต่ำกว่าโรงไฟฟ้าแบบเดิมมากมาย เช่นลดการปล่อย NOX จาก 159 ppm ลงมาเหลือเพียง 13 ppm และลด SOX จาก 60 ppm เหลือเพียง 10 ppm ดังนี้เป็นต้น

          ผู้บริหารโรงไฟฟ้าจึงประกาศด้วยความภาคภูมิใจว่า Isogo เป็นโรงไฟฟ้าถ่านหินที่สะอาดที่สุดในโลก และสามารตรวจสอบได้ตลอด 24 ชั่วโมงทางจอมอนิเตอร์ในระบบเรียลไทม์ในห้องควบคุม (control room) ว่าขณะนี้อัตราการเผาไหม้เป็นอย่างไร การปล่อยมลภาวะ ไม่ว่าจะเป็น SOX NOX หรือ ฝุ่นละออง (Particulates) อยู่ที่ระดับใด ซึ่งจะต้องต่ำกว่ามาตรฐานและต่ำกว่าข้อตกลงที่ทำไว้กับเจ้าหน้าที่และชุมชนตลอดเวลา

          นอกจากนั้น น้ำเสียจากกระบวนการผลิตจะถูกนำไปบำบัดก่อนปล่อยทิ้ง และน้ำทะเลที่นำมาใช้ระบายความร้อน ก่อนปล่อยทิ้งต้องมีอุณหภูมิแตกต่างกันไม่เกิน 7 องศาเซลเซียส ส่วนเถ้าถ่านหินก็สามารถนำมาใช้ประโยชน์เป็นปุ๋ยและส่วนผสมของซีเมนต์ได้เกือบทั้งหมด

          ด้านการอยู่ร่วมกับชุมชน โรงไฟฟ้า Isogo ได้ลงนามในข้อตกลงด้านการป้องกันมลภาวะกับจังหวัดโยโกฮามา ซึ่งถือเป็นข้อตกลงฉบับแรกในประเทศญี่ปุ่น ได้ทำข้อตกลงด้านดูแลผลกระทบต่อชุมชนกับเทศบาล และมีกิจกรรมด้านสังคมและประเพณีร่วมกับชุมชนรอบโรงไฟฟ้าอย่างต่อเนื่อง

20170405-ART01-03

http://energy-21.blogspot.com/2010/11/nakoso-igcc-plant.html

          ส่วนโรงไฟฟ้าอีกแห่งหนี่งที่เรามีโอกาสไปดูงาน คือ โรงไฟฟ้า Nakoso Power Station ของบริษัท Joban Joint Power อยู่ที่ เมือง Iwaki จังหวัด Fukushima ซึ่งเป็นโรงไฟฟ้าถ่านหินเหมือนกันแต่ใช้เทคโนโลยีที่แตกต่างออกไปจากโรงไฟฟ้า Isogo คือใช้เทคโนโลยีที่เรียกว่า Integrated Coal Gasification Combined Cycle หรือ IGCC โดยนำเอาถ่านหินมาแปรสภาพให้กลายเป็นก๊าซ (gasified) ก่อน แล้วจึงนำก๊าซไปเผาเพื่อปั่น Gas Turbine และนำเอาความร้อนและก๊าซไปต้มน้ำ เพื่อให้ได้ไอน้ำไปปั่น Stream Turbine อีกที

          ซึ่งข้อดีของโรงไฟฟ้าประเภทนี้คือ การปล่อยมลภาวะจะต่ำมาก เพราะถ่านหินจะถูกเผาไหม้กลายเป็นก๊าซหมด และจะใช้ถ่านหินคุณภาพใดก็ได้ แตกต่างจากระบบ USC ที่ต้องใช้แต่ถ่านหินคุณภาพดีเท่านั้น แต่ระบบ IGCC นี้ก็มีจุดอ่อน คือ ค่าก่อสร้างจะแพงกว่าเป็นสองเท่า จึงยังไม่ได้รับความนิยมมากนัก ถึงแม้ประสิทธิภาพจะสูงกว่าก็ตาม

          นับว่าการเดินทางไปดูงานครั้งนี้ เป็นประสบการณ์ที่มีค่ายิ่งของผู้เข้าอบรมหลักสูตร “ผู้บริหารระดับสูงด้านวิทยาการพลังงาน”

เพราะอย่างน้อยก็ทำให้รู้ว่า โรงไฟฟ้าถ่านหินเทคโนโลยีสะอาดนั้นมีจริง !!!

 

มนูญ ศิริวรรณ
3 เม.ย. 2560
ลงในเดลินิวส์ฉบับวันที่ 6 เม.ย. 2560 ในคอลัมน์ "พลังงานรอบทิศ"
https://www.facebook.com/manoon.siriwan/posts/1476363432435295